Wat te doen bij overlast?

Gaat een veehouderij bij jou in de buurt uitbreiden en wil je daar iets tegen doen? Heb je last van stank of lawaai? Het bestuursrecht biedt mogelijkheden om aantasting of een verdere verslechtering van het leefklimaat te voorkomen. Maak gebruik van je recht op inspraak of het indienen van een verzoek om handhaving en stap eventueel naar de rechter. De overheid houdt zich lang niet altijd aan de regels van de rechtstaat. Soms moet dat worden afgedwongen en moet de rechter eraan te pas komen om burgers te beschermen. Om een effectieve procedure te kunnen voeren en al te hoge verwachtingen te voorkomen, heeft de bekende milieujurist Valentijn Wösten elf gouden regels opgesteld.

Klik hier voor Elf gouden regels in het bestuursrecht

Wat te doen bij een nieuwe vergunningaanvraag?

Als een boer een nieuwe vergunning aanvraagt, is dat vaak een goed moment om het hele bedrijf eens tegen het licht te houden en op zoek te gaan naar de zwakke plekken, waardoor overlast kan ontstaan. Vaak beweert de boer dat het met de nieuwe vergunning allemaal beter wordt. Tuin daar niet in. De ervaring leert dat in veel gevallen stank en lawaai eerder toe- dan afnemen.
Voor geluid en geur worden berekeningen gemaakt die gunstig uitpakken voor de veehouder – hij kan dan binnen de normen meer vee houden – maar die lang niet altijd in overeenstemming zijn met de werkelijke hoeveelheid stank en geluid die wordt geproduceerd. Voor al dat rekenwerk huurt de boer een adviseur in die de vergunningaanvraag voor hem indient bij de gemeente of provincie. Ga er niet van uit dat de overheid het rekenwerk controleert. In de meeste gevallen komt hetgeen de adviseur aanlevert zonder check in het zogeheten ontwerpbesluit terecht, dat vervolgens ter inzage wordt gelegd.

Moet bij een nieuwe vergunning de handhaving worden stopgezet?
Nee. Er wordt meestal verwezen naar ”zicht op legalisatie”, maar dat is geen reden om af te zien van handhaving. Een gemeente of een omgevingsdienst mag wel degelijk een handhavingstraject inzetten of doorzetten. Het valt immers te bezien of een verleende vergunning (een ontwerpbesluit) stand houdt en uiteindelijk onherroepelijk wordt.

Ontwerpbesluit en zienswijze

Op een ontwerpbesluit kunnen omwonenden en andere belanghebbenden binnen zes weken reageren met een zienswijze. Het kan zeker zin hebben om geur- en geluidsberekeningen na te laten rekenen door een deskundige. Ook op andere onderdelen van de vergunning (aan- en afvoer van mest, vervoersbewegingen, afstanden tot bebouwing, bestemmingsplan, volksgezondheid, eventuele MER, etc. ) is een kritische blik noodzakelijk. Nogmaals: de overheid vertrouwt doorgaans blind op de adviseur van de boer. Vaak is de vergunning met de adviseur doorgesproken en zijn mogelijke pijnpunten glad gestreken, voordat de overheid er een besluit over neemt.

Van zienswijze naar beroep
Hou een zienswijze op een ontwerpbesluit zakelijk, kom met argumenten die juridisch houdbaar zijn (overleg met een jurist!), zorg voor onderbouwing van je kritiek. In de meeste gevallen gaat je zienswijze rechtstreeks naar de adviseur van de boer die de gelegenheid krijgt erop te reageren. De gemeente/provincie neemt de reactie van de adviseur doorgaans klakkeloos over. Veel of misschien wel alle onderdelen van je zienswijze worden afgewezen. De vergunning wordt verleend in de vorm van een definitief besluit.
De reactie op je zienswijze vind je terug in dat definitieve besluit. Dit besluit is nog niet onherroepelijk, je kunt in beroep gaan bij de bestuursrechter. Als je nog niet eerder een jurist in de arm hebt genomen, is dat nu het moment om dat wel te doen.

Verdrag van Aarhus
Tot dusver werd steeds aangenomen dat je alleen als je een zienswijze op een ontwerpbesluit had ingediend, naar de rechter zou kunnen voor een beroepsprocedure. Dit criterium van inspraak vooraf is nu voorgelegd aan het Europese Hof van Justitie omdat het strijdig zou zijn met het Verdrag van Aarhus. Indien het Hof hierin meegaat, heeft dat grote gevolgen voor de praktijk van het Nederlands bestuursprocesrecht. Dan zou iedere belanghebbende nadat een gemeente/provincie een vergunning heeft verleend, naar de rechter kunnen stappen, ongeacht of er eerder zienswijzen zijn ingediend. De uitspraak van het Europese Hof kan nog wel enige tijd op zich laten wachten
Informeer bij je jurist hoe het hiermee staat.