Mestverwerking: van incident naar ramp

De incidenten met mestverwerkers nemen verontrustende vormen aan. Aan de reeks incidenten kan nu een ramp worden toegevoegd: in het Vlaamse Zevekote ontsnapte op 31 maart 2017 salpeterzuur dat zich vervolgens in een giftige wolk over de omgeving verspreidde. Twee dorpen moesten worden geëvacueerd.

Recent kwamen mestvergisters in Nederland veelvuldig negatief in het nieuws: in het Brabantse Asten lekte een luchtwasser van een mestverwerkingsbedrijf ammonium in het riviertje de Aa, met massale vissterfte tot gevolg. In Nistelrode lekte honderd kubieke meter mest weg bij het verwerkingsbedrijf BioSpares. In Aalten knapte een mestsilo en kwam drie miljoen liter mest in het milieu terecht. In Warmenhuizen moest een biovergister worden stilgelegd nadat een dekzeil was gescheurd. Het was voor de tweede keer dat dit gebeurde. Bij het mestvergistingsbedrijf Ecoson in Son deed zich een grote brand voor. Eerder ontsnapte er al biogas. In Berlicum/Den Dungen werd een mestverwerker, gevestigd op 700 meter van een woonwijk, vanwege stankoverlast stilgelegd.

Ook in de buurlanden is het geregeld raak. Een paar voorbeelden: afgelopen maart kwam twee miljoen liter vloeibare mest vrij uit een biogasinstallatie in het Duitse Wuthenow. In Baden-Württemberg deed zich een ongeluk voor met een bioagasinstallatie, waardoor er een stroom mest vrijkwam die zich in de omgeving verspreidde. In Lengerich ontsnapte in september 2016 vijfhonderd liter zwavelzuur.

Het bedrijf met de lekkende tank in Zevekote, heet Ivaco. Het verwerkt ruwe mest. Het staat te boek als innovatief en is een voorbeeld van hoe een kleinschalige vergistingsinstallatie (200 kWe) goed geïntegreerd kan worden in een landbouwbedrijf. De bouw van deze vergistingsinstallatie werd gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, via een VEA-demonstratieproject. Het procedé staat beschreven in het artikel  Kunstmest uit varkensmest. Dikke en dunne fractie worden van elkaar gescheiden en de dunne fractie wordt gescrubd met salpeterzuur om zo ammoniumnitraat (NH4NO3) te produceren.

Faalcijfers ontbreken
In Nederland worden met enorme subsidies zeer veel initiatieven in gang gezet om het mestoverschot weg te werken. De reeks incidenten duidt op een wildgroei, waarbij risico’s onvoldoende in beeld zijn gebracht. De overheid trekt wel de portemonnee, maar heeft weinig zicht op de gevolgen van al het geëxperimenteer in het veld. Het RIVM gaf in 2014 een waarschuwing af: ”Het ontbreken van faalcijfers kan leiden tot een onderschatting van de externe veiligheid als de biogasinstallaties steeds groter worden en de inrichtingen van landelijke omgeving opschuiven naar (meer) bebouwde omgeving.”
Alle recente incidenten en nu zelfs een ramp onderstrepen hoe noodzakelijk het is dat de overheid niet alleen vergunningen afgeeft maar ook alle ontwikkelingen bijhoudt en de risico’s permanent inventariseert, zodat incidenten kunnen worden voorkomen.

Illegale praktijken
Behalve incidenten doen zich in de wereld van mestverwerking ook illegale praktijken voor: er wordt meer mest verwerkt dan vergund, er wordt andere mest verwerkt dan vergund, er wordt een andere verwerkingsmethode gebruikt dan vergund. Illegale praktijken worden ook in de hand gewerkt door de enorme druk de wordt uitgeoefend om mestverwerkers te realiseren. Mestverwerkers zijn behulpzaam bij het wegwerken van het mestoverschot in Nederland en bij de aanpak van de stikstofcrisis. Hoe groter de druk, hoe groter de kans dat er bij de vergunningverlening iets mis gaat, over het hoofd wordt gezien, emissies worden onderschat.

Update klachten, misstanden en illegale praktijken mestverwerkers:

  • 3 mei 2017: Mestverwerker Wanroij leidt nog altijd tot klachten
  • juni 2017: Mestverwerker van Jennissen in Den Dungen wordt stilgelegd vanwege aanhoudende klachten over stankoverlast.
  • 17 juli 2017: Misstanden bij mestverwerker Heukelom
  • 27 juli 2017: Mestverwerker Ede krijgt megaboete wegens verontreinigen van milieu en riool.
  • 18 augustus 2017: extreem veel ammonium in de Aa, afkomstig van mestverwerker Den Ouden op bedrijventerrein BZOB in Helmond.
  • 23 augustus 2017: bij composteringsbedrijf Orgamex in Bladel zijn de putten overgestroomd waardoor mest en spuiwater in het riool terecht is gekomen.
  • 2 oktober 2017 Vijf mensen aangehouden bij W. Arts in Stevensbeek, op verdenking van mestfraude
  • 4 oktober 2017: acht lekkende tanks ontdekt bij mestverwerker Den Ouden in Helmond. Vier tanks in slechte conditie. Er loopt justitieel onderzoek.
  • 13 oktober 2017:  Mestverwerker Den Ouden in Helmond wordt harder aangepakt door de provincie Noord-Brabant. Het bedrijf moet diepgaand onderzoek verrichten naar maatregelen om de geurhinder in omliggende wijken te verminderen.
  • 24 oktober 2017: Biovergister Bergerden/Huissen van Groen Gas Gelderland krijgt twee nieuwe luchtwassers. Sinds juni 2017 regende het klachten over stank. Het stinkt er nog steeds, meldt een omwonende. Omwonenden hebben er geen vertrouwen in dat het nog goed komt. Het bedrijf heeft al drie keer een dwangsom moeten betalen.
  • 26 oktober 2017: Grootschalige fraude met biovergister van Bela Biogas in Ysselstein. OM onderzoekt ook illegale lozing van stikstof op de Maas in september 2017 ten gevolge van een lekkende silo. Tijdens de doorzoeking constateerde de politie dat de interne processen bij het bedrijf onvoldoende op orde zijn. Er is onvoldoende zicht op welke stoffen er worden ingenomen, hoe deze worden verwerkt en hoe deze vervolgens worden doorverkocht. Hierdoor bestaat het risico dat er afvalstoffen het bedrijventerrein af gaan als mest of bodemverbeteraar, terwijl het restproduct niet voldoet aan de eisen die hieraan worden gesteld.
  • 8 november 2017: Openbaar ministerie eist gevangenisstraf wegens fraude met co-vergister Enorgha in Putten. Er zijn op grote schaal afvalstoffen in de vergister gedumpt, zoals slib en afvalwater van een tank-cleaning bedrijf.
  • 23 november 2017: Last onder dwangsom voor mestvergister in Veendam wegens aanhoudende klachten over stank.
  • 7 december 2017: Mestvergister van de familie Dankers in Borgercompagnie (capaciteit 35.000 ton) veroorzaakt al jaren stankoverlast. De gemeente Veendam heeft een dwangsom opgelegd, maar die wordt geschorst door de Raad van State omdat duidelijke geurnormen in de vergunning ontbreken.
  • 20 december 2017: Bericht in Brabants Dagblad. Bij bijna de helft van de mestverwerkers die door de provincie gecontroleerd worden, zijn de laatste vijf jaar overtredingen geconstateerd. Dat antwoordt het Brabantse provinciebestuur op vragen van Hermen Vreugdenhil (ChristenUnie-SGP).
  • 22 december 2017 Mestsilo geknapt bij Groot Zevert Vergisting in Beltrum. Mest is terechtgekomen in de Leerinkbeek. De mest heeft zich verspreid over circa 500 meter, zo heeft Waterschap Rijn en IJssel bekend gemaakt.
  • 29 december 2017 Gemeente Borger Odoorn moet handhavend optreden tegen mestverwerker Drouwenerveen in verband met aanhoudende klachten over stankoverlast. Omwonenden zijn door Raad van State in het gelijk gesteld.
  • 31 januari 2018 Inval bij Nooijen in Deurne. Er wordt mest verwerkt zonder vergunning. De inval is een gevolg van een groot onderzoek naar mestfraude.
  • 28 maart 2018 Provincie Groningen wil eind maken aan illegaal mest verwerken aan de Scheemderweg in Scheemda. Het gaat om 240.000 ton mest die daar al jaren zonder vergunning wordt aangevoerd. In de omgeving is sprake van een ”bovenmatige milieu- en verkeershinder”.
  • 19 april 2018 Openbaar ministerie eist geldbooete tegen transporteur uit Sint-Anthonis die jarenlang fraudeerde met afvalstoffen voor een mestvergister in Veendam. Hij katte vetresten om in glycerine. Vetresten zijn niet toegestaan voor verwerking in een mestvergister, glycerine wel.
  • 14 mei 2018 Openbaar Ministerie eist voorwaardelijke stillegging van Mestverwerking Fryslan in de gemeente Dantumadeel na dodelijk ongeval. De veiligheid op het bedrijf van Jan Scherff is ondanks het ongeval in 2016 nog steeds niet op orde.
    Bekijk deze video voor de gang van zaken op het bedrijf.
    https://youtu.be/bWl6sI7_myI
  • 12 juli 2017 NVWA ontdekt illegale mestopslag en mestverwerking op een melkveehouderij in Gemert.
  • 15 juli 2018 Inval door diverse handhavende instanties bij mestverwerker gebroeders Oude Lenferink in Fleringen.
  • 17 juli 2018 Inwoners van Helmond bij de Raad van State vanwege stankoverlast mestverwerker Den Ouden aan de Gerstdijk. ”Sinds ze kippenmest zijn gaan verwerken, regent het klachten”, aldus een van hen.
  • 27 juni 2018 (Dagblad van het Noorden) Omwonenden vrezen de komst van een biovergister voor kippenmest in Wijster, een initiatief van Noblesse. Omwonenden hebben slechte ervaringen met Noblesse, dat op dezelfde locatie een slachtverwerker heeft staan. Vier jaar lang was er sprake van stankoverlast.
  • 26 juli 2018 Mestverwerker in Deurne voert ook mest aan van andere bedrijven, terwijl daar geen vergunning voor is. Het bedrijf mag alleen eigen mest verwerken. Bovendien wordt mest anders verwerkt dan vergund.
  • 31 augustus 2018 Orgamebo aan de Burensestraat in Kapel Avezaath gaat stoppen met mestverwerking. Er vindt geen overslag van mest meer plaats. Hiermee komt een einde aan jarenlange klachten van omwonenden. De installatie draaide tot dusver op een gedoogbeschikking van de provincie Gelderland.
  • 10 oktober 2018 De Raad van State oordeelt dat de provincie Brabant in 2015 een klacht van omwonenden over stank uit de mestverwerker van Den Ouden in Helmond niet naast zich neer had mogen leggen. De uitspraak is vooral van belang omdat de Raad van State ook iets zegt over de door de provincie gehanteerde meetmethode. De zogeheten correctiefactor voor de meetonzekerheid moet 2 zijn en niet 2,8. Met een factor 2 zal een situatie eerder als overlast worden gekenmerkt.
  • 11 december 2018 Lekkage vergistingstank bij de bio energiecentrale van Jan Bakker en het Waterschap Vallei Veluwe in Harderwijk. Naar schatting 2000 m3 mest komt vrij. Er is sprake van ”gigantische” stank in de omgeving.
  • 12 december 2018 Loonbedrijf Jennissen is in overtreding door het gebruik van een mestfabriek in NIstelrode voor het hygieniseren van mest, terwijl er een vergunning is voor vergisten. Bovendien heeft het bedrijf 67.000 ton mest in de silo’s gepompt, terwijl dit slechts 36.000 ton had mogen zijn.De provincie Brabant heeft een dwangsomprocedure in gang gezet.
  • 19 december 2018 De gemeente Lingewaard vraagt de provincie Gelderland om in te grijpen bij de mestverwerker Groen Gas in Bemmel. ”Het stinkt hier als een otter, heel Huissen ruikt de rioollucht. Zelfs de pastoor rook het zondag in de kerk en sprak hierover. De eigenaren van het bedrijf hebben geen flauw idee wat ze aan het doen zijn, aldus een van de omwonenden, die inmiddels 200 klachten indiende. sinds de komst van de installatie (begin 2017) ervaren bewoners zeer regelmatig stankoverlast, zo blijkt uit diverse mails aan de GGD, de provincie, ODRN en het bedrijf zelf. De stank in 2017 werd door gedeputeerde Conny Bieze omschreven als ‘onacceptabele hinder’. De overlast kwam onder andere door rottend gras en een niet goed functionerende luchtwasser. Ook volgens een rapport van de GGD zorgt de stank voor een ongewenste situatie, die het woongenot van bewoners negatief beïnvloedt en stress op zou leveren. (Bron: De Gelderlander)
  • 20 februari 2019 Woon- en leefklimaat van 45 woningen in buurt van bedrijf Coppens in Boekel is slecht tot zeer slecht, constateert onderzoekbureau Poederoyen. Er is sprake van een legale, maar volledig uit de hand gelopen situatie. Coppens is met zijn varkensstallen, brijvoerinstallatie en mobiele mestverwerkers de grootste vervuiler in het gebied.
  • 6 november 2019 Mestverwerkingsbedrijf Van Kuijk aan de Gementweg in Vught moet van de Raad van State een dwangsom van 51.000 euro betalen aan de gemeente Vught, Het bedrijf deed aan mestverwerking, terwijl alleen de opslag van mest is vergund. Illegale praktijken dus daar in Vught.
  • 12 mei 2020 Het mestverwerkingsbedrijf van Theo Willems in het Limburgse America verwerkt drie keer zoveel mest als toegestaan (58.000 ton) en veroorzaakt stankoverlast. Er staat een illegaal mestbassin op het bedrijf, evenals een defecte silo en de voorgeschreven luchtwassers zijn niet geplaatst. De provincie heeft een dwangsom van 650.000 euro opgelegd. Ondertussen heeft het bedrijf een aanvraag ingediend om 7x zoveel mest te mogen verwerken.
  • 29 juni 2020 In het Friese Wâlterswâld wil mestverwerking Fryslân uitbreiden van 100.000 ton naar 250.000 ton per jaar. De provincie heeft een vergunning verleend. Omwonenden zijn naar de rechter gestapt. De rechtbank vernietigde de vergunning waarna de provincie de eis stelde dat het bedrijf combi-luchtwassers plaatst. Nu moet de Raad van State zich over de zaak buigen. Die oordeelde op 9 september dat de stankoverlast binnen de perken blijft. Wel moet de provincie in de vergunning opnemen dat er inpandig moet worden geladen en gelost.
    Bekijk hieronder de video van Mestverwerking Fryslan en let op de de plekken waar stank en stof naar buiten komen. Bij de op- en overslag van mest treden emissies op die doorgaans niet in de stank- en stofberekeningen zijn meegenomen.
  • 23 juli 2020 De mestfabriek Nistelrode van loonbedrijf Jennissen heeft een dwangsom opgelegd gekregen van €16.500 omdat het bedrijf de mest hygiëniseert en niet, zoals in de vergunning is opgenomen, vergist. De mest wordt er geschikt gemaakt voor de export, in plaats van er biogas van te maken. Omwonenden hadden de Omgevingsdienst Brabant Noord gevraagd het bedrijf stil te leggen, maar daar is deze dienst niet toe bereid, dat vinden ze ”te ver gaan”. Argument: de mestbewerking is weliswaar formeel niet toegestaan is, maar stinkt minder dan vergisten. ”De geur die met vergistingsactiviteiten gepaard gaat, wordt over het algemeen als meer belastend ervaren.” Wel moet Jennissen een dwangsom betalen als hij niet binnen drie maanden stopt met mestbewerking. Het bedrijf van Jennissen kan nog even door dankzij de provincie Brabant, die de Omgevingsdienst aanstuurt. Er is een nieuwe vergunning in behandeling, die Jennissen de ruimte biedt om meer mest te verwerken, zonder bijproducten. Dat er concreet zicht op legalisatie is, heeft volgens de bestuursrechter in Den Bosch geen gevolgen voor de handhaving. ”Een bestuursorgaan kán handhaving achterwege laten, maar het móet niet”. (Bron:Brabants Dagblad) 
    Dat er concreet zicht is op legalisatie, staat allesbehalve vast. In het geurrapport dat door bureau Blauw is opgemaakt en bij de vergunningaanvraag is gevoegd, staan enkele onjuistheden. De constatering dat de geurbelasting van de aangevraagde activiteiten gelijk is aan en op de meeste geurgevoelige objecten lager is dan de geurbelasting behorend bij de vergunde activiteiten, klopt niet. De vergunde geurbelasting blijkt bij nadere beschouwing door een van de bestuursleden van het Brabants Burgerplatform 12 x lager te zijn dan in het rapport Blauw wordt vermeld.

1 gedachte op “Mestverwerking: van incident naar ramp

  1. Ik mis de verschillende aankondigingen last onder dwangsom (2014, 2015, 2016, 2017), opgelegde dwangsommen opgelegd aan DDE BV (mestvergister Alte Picardiekanaal 24 te Coevorden) en een strafvervolging, leidend tot een veroordelend vonnis van de rechtbank Overijssel (Almelo) in juni 2017, tegen DDE BV en de heer H.J. Nijman, de feitelijk bestuurder.
    Van de melkrundveehouderij, ten behoeve waarvan de vergunning in 2006 werd verleend, is al meer dan 10 jaar geen sprake meer. Er wordt een categorie D vergister geëxploiteerd, terwijl het bestemmingsplan een categorie A vergister toestaat.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

16 + 1 =