Varkenshouderij Elshof aan de ketting wegens stankoverlast

Varkenshouderij Elshof met acht locaties in het noorden van Nederland, is door de gemeente Leek aan de ketting gelegd wegens stankoverlast. Het gaat om het bedrijf in het Groningse Zevenhuizen, vlakbij een woonwijk. Aanhoudende stankoverlast ten gevolge van een niet goed functionerende luchtwasser is de aanleiding voor een last onder dwangsom.

Omwonenden hebben al zeker vijf jaar last van stank.In 2013 kwam de buurt in opstand tegen een uitbreiding van het bedrijf aan de Oudeweg 38. Elshof beloofde toen beterschap. Hij zou een luchtwasser installeren. ”De geur wordt beter, we worden nauwelijks groter”, liet Hans Elshof destijds via het Dagblad van het Noorden weten.
Elshof heeft onder meer varkensstallen in Marum en Nieuw Roden.
Het echtpaar Elshof heeft vijf kinderen. Het bedrijf is sterk gericht op uitbreiding in wat ze noemen ”het varkensarme noorden”. Het streven is elk kind een eigen varkensbedrijf te laten runnen. In 2015 was het bedrijf genomineerd voor de titel Agrarisch ondernemer van het jaar.

Burgers vragen GGD om herberekening megastal Grubbenvorst

De burgerwerkgroep max5odeur heeft de GGD Limburg Noord gevraagd om een herberekening van stank en fijnstof die worden veroorzaakt door het Nieuw Gemengd Bedrijf in Grubbenvorst. De initiatiefnemer van de gigastal voor varkens en pluimvee schermt met een oud GGD-advies uit 2012. Daarin staat dat het extra gezondheidsrisico voor de bevolking van de woonkernen minimaal is.

Het GGD-advies zou volgens max5odeur herzien moeten worden. In het advies is gerekend met emissiefactoren voor luchtwassers, die inmiddels aanzienlijk zijn bijgesteld. ”In de geurberekeningen van het varkensbedrijf is uitgegaan van de toepassing van gecombineerde luchtwassers (BWL 2009.12). Zoals bekend reduceren deze luchtwassers geur niet conform de aangegeven 85%”, aldus max5odeur.

Wat betreft fijnstof ligt een cumulatieve berekeningswijze voor ter consultatie. De burgerwerkgroep max5odeur vraagt de GGD deze berekeningswijze toe te passen op het varkensbedrijf en het pluimveebedrijf van het NGB, en op basis daarvan de conclusies ten aanzien van fijnstof, indien daar aanleiding toe is, te herzien en deze openbaar te maken.

De burgerwerkgroep verwacht dat met de nieuwe berekeningen aangetoond zal worden dat de gezondheidsrisico’s toenemen. De initiatiefnemer van het Nieuw Gemengd Bedrijf geeft op de website nieuwgemengdbedrijf.nl aan dat hij in dat geval de stekker uit het project zal trekken. ”Als wij zouden denken, dat Nieuw Gemengd Bedrijf op dit punt een achteruitgang zou zijn vergeleken bij de nu gangbare veehouderij, zouden wij vandaag nog stoppen met ons plan.”
Brief aan directie GGD Limburg Noord

Overijssel stelt gegevens bedrijven met luchtwasser beschikbaar

De provincie Overijssel heeft een lijst openbaar gemaakt met gegevens van bedrijven die beschikken over falende luchtwassers. De werkgroep max5odeur had om deze gegevens gevraagd. De provincie Limburg heeft het WOB-verzoek afgewezen. Wel is er een lijst met aanvragen die nog in behandeling zijn, gepubliceerd. Voor de verleende NB-wetvergunningen van 2015, 2016 en 2017 verwijst de provincie naar de website.

Burgers hebben er recht op om te weten waar bedrijven met falende luchtwassers zich bevinden, aldus de werkgroep max5odeur. Door het falen van de luchtwassers krijgen zij veel meer stank over zich heen dan vergund. Dat komt doordat bij de vaststelling van het aantal dieren dat mag worden gehouden, is uitgegaan van veel te rooskleurige rendementen. De zogeheten gecombineerde luchtwassers reduceren niet 70-85% maar slechts 30-45% van de stank. Onlangs zijn de emissiefactoren voor de gecombineerde luchtwassers bijgesteld. Maar inmiddels zijn er de afgelopen jaren talrijke vergunningen verleend.

Dankzij de verleende NB-wetvergunningen voor stallen met luchtwassers hebben de bedrijven de afgelopen jaren kunnen groeien. In Overijssel gaat het om 133 varkenshouderijen. Klik hier voor de lijst: Luchtwassers NB wetvergunning Overijssel
Zo is de maatschap Logtenberg aan de Middelerstraat 4 in Olst uitgebreid van 100 vleesvarkens naar 2199 vleesvarkens. Het aantal biggen is toegenomen van 1300 naar 2145. Op dit bedrijf zitten alleen de vleesvarkens achter een falende luchtwasser. De maatschap Munsterhuis aan de Voortsweg 4 in Saasveld hield 4585 vleesvarkens en dat zijn er nu – met dank aan de luchtwassers – 7095. De Mulhofhoeve van de familie Ter Avest aan de Schapendijk 35a in Notter heeft een nieuwe stal met luchtwasser gebouwd: 2352 varkens erbij. De lijst van Overijssel betreft verleende NB-wetvergunningen sinds  2012. Alles wat daarvoor vergund is, staat er dus niet op.

Groeispurt varkensfabriek Vevar in Ospel
Waar het in Overijssel overwegend gaat om kleine en middelgrote bedrijven die de afgelopen vijf jaar hebben kunnen doorgroeien naar middelgrote en grote bedrijven, zijn in Limburg zeer grote bedrijven te vinden die geheel of gedeeltelijk afhankelijk zijn van gecombineerde luchtwassers. De varkensfabriek Vevar van de familie Van der Velden aan de Neulensteeg 2 in Ospel bijvoorbeeld heeft door het indienen van telkens weer nieuwe aanvragen voor een NB-wetvergunning in enkele jaren een enorme groeispurt gemaakt: van 3180 zeugen, 896 vleesvarkens en 272 biggen naar 31.585 zeugen en 864 vleesvarkens. Zo’n 30.000 zeugen mogen worden gehouden in stallen met een gecombineerde luchtwasser. Vevar komt ook voor op de lijst met aanvragen die nog in behandeling zijn:

Brabant
Brabant verwijst naar het Web bestand Veehouderij Bedrijven. De gegevens van bedrijven zijn al geruime tijd openbaar. Ook valt via dit bestand te achterhalen welke bedrijven beschikken over een gecombineerde luchtwasser, zie Wassers in BVB 9-08-2018
Wil je meer bedrijfsgegevens? Ga naar de website van de provincie Brabant, typ het adres in en er verschijnt een overzicht van verleende vergunningen.

De werkgroep max5odeur gaat mogelijk nog bezwaar maken tegen de weigering van Limburg om alle verleende NB-wetvergunningen openbaar te maken. De provincie Limburg heeft in een toelichting aangegeven dat zij deze gegevens nog niet op een rij hebben. Alle verleende NB-wetvergunningen moeten door de provincie nog worden nagelopen op het gebruik van gecombineerde luchtwassers.
De werkgroep max5odeur is nog in afwachting van de gegevens uit Gelderland.

35.000 varkens achter falende luchtwassers

De 35.000 varkens van het Nieuw Gemengd Bedrijf in het Limburgse Grubbenvorst  zullen meer stank produceren dan vergund. Dat komt doordat het bedrijf van de Houbensteyn groep gebruik gaat maken van falende luchtwassers.

De vergunning voor de stallen was al verleend voordat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met nieuwe emissiefactoren kwam voor deze installaties. De Vereniging Behoud De Parel meldt dat er een procedure is opgestart tegen het gebruik van de falende luchtwassers.

De bouw van de gigastal voor de varkenstak van het Nieuw Gemengd Bedrijf is onlangs begonnen. De nieuwe varkensstal moet een voorbeeld worden van modern boerenondernemerschap, gebouwd op een maatschappelijk verantwoorde wijze, zo propageert de Houbensteyngroep het initiatief. De huisvesting van de varkens voldoet aan de 1 ster van het Beter Leven-keurmerk van de Dierenbescherming en ook aan de eisen van het Varken van Morgen. Het bedrijf bouwt in Grubbenvorst in eerste instantie een stal voor 19.000 vleesvarkens. Die moet in september 2019 gereed zijn.

Het is echter niet uitgesloten dat de rechter een stokje gaat steken voor het in gebruik nemen van de stal. Burgers  tot in de wijde omtrek (Grubbenvorst, Lottum, Melderslo en delen van Horst) komen in een door geur overbelaste situatie te wonen als gevolg van de toepassing van (combi)luchtwassers op de varkenstallen, aldus Behoud De Parel.

Nieuwe emissiefactoren voor combiwassers per 20 juli

Staatssecretaris Van Veldhoven en minister Schouten hebben de emissiefactoren van gecombineerde luchtwassers gewijzigd. De wijziging is gepubliceerd in de Staatscourant en gaat in per 20 juli 2018.

De emissiefactoren zijn nu in overeenstemming met de feitelijke rendementen op het gebied van geur. Combiwassers reduceren geur niet met 70 tot 85 procent, maar met 30 tot 45%, zo is uit onderzoek gebleken.

Wanneer varkenshouders kunnen aantonen dat hun luchtwassers door middel van aanpassingen en beter onderhoud de reductiepercentages van 70 tot 85% weer halen, dan zijn de minister en de staatssecretaris bereid de emissiefactoren te herzien. Maar voorlopig moeten varkenshouders en ook kalverhouders rekenen met hogere emissiefactoren, waardoor eerder de grenzen van de geurnormen worden bereikt.

Uitbreidingsplannen waarbij gebruik wordt gemaakt van een combiwasser, moeten worden herberekend met behulp van de nieuwe emissiefactoren. Dit kan betekenen dat uitbreiding misschien helemaal niet mogelijk is of slechts in beperkte mate.
Alle protest vanuit de varkenshouderij tegen een wijziging van emissiefactoren heeft weinig effect gesorteerd, constateert de website Pigbusiness.nl. Het pleidooi van de werkgroep max5odeur om de nieuwe emissiefactoren zo snel mogelijk in te voeren, heeft wel gehoor gevonden.

Vier provincies gevraagd naar gegevens over combiwassers

Twee leden van de burgerwerkgroep max5odeur hebben bij vier provincies (Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg) een WOB-verzoek ingediend om gegevens over gecombineerde luchtwassers ter beschikking te stellen. De werkgroep wil weten waar die luchtwassers staan en hoeveel er zich op een locatie bevinden.
Zoals bekend doen gecombineerde luchtwassers niet wat ze zouden moeten doen: de uitstoot van geur met 70 tot 80% verminderen.Omwonenden ondervinden daar veel hinder van. Na herberekening aan de hand van nieuw emissiefactoren kan er sprake zijn van een overschrijding van de geurnormen. De werkgroep max5odeur vindt dat de emissie van alle gecombineerde luchtwassers opnieuw moet worden berekend, zodat omwonenden weten waar ze aan toe zijn en eventueel actie kunnen ondernemen.

Farmair beticht ”cowboys” van gesjoemel met luchtwassers

Het luchtwasserdebacle wordt door luchtwasserfabrikant Farmair in de schoenen geschoven van ”cowboys”. Die zijn volgens Bram Claassen van Farmair verantwoordelijk voor ondeugdelijke installaties. In de uitzending van Nieuwsuur van 14 juli sprak hij over namaakluchtwassers, die sinds 2009 op de markt zijn gekomen.

Met ”cowboys” doelt Claassen op fabrikanten ”die het wat minder nauw nemen met de omschrijvingen en technische specificaties” waaraan luchtwassers moeten voldoen.
Fred Stouthart van de Brabantse omgevingsdienst zegt: ”Dat komt voor”. Hij erkent dat er bijna nooit wordt gecontroleerd hoeveel geur luchtwassers wegvangen. ”Dat is moeilijk te meten en het zijn ook dure metingen.”

In de uitzending komt ook Piet Catsburg uit het Brabantse Zeeland aan het woord. Hij is omwonende van een varkensbedrijf met een falende combi-wasser. Catsburg pleit voor een plan van aanpak door de overheid. De Brabantse gedeputeerde Van den Hout kon in de uitzending nog geen toezeggingen doen. Er wordt nu weliswaar onderzocht of er bewust is gesjoemeld met luchtwassers, maar ”dat is vooral interessant voor de boeren, die zo’n machine gekocht hebben, om te weten wie verantwoordelijk is. Voor ons als overheid is vooral de toekomst van belang.”

Van den Hout zei machteloos te staan tegenover de bestaande falende luchtwassers en zich nu vooral bezig te houden met innovaties, die ervoor zorgen dat er helemaal geen of veel minder geur ontstaat in varkensstallen. ”De boeren moeten geholpen worden, omdat we daarmee ook de omgeving helpen. Dat wil zeggen: geholpen worden in de toekomst en daarbij vooral vooruit kijken: waar moet een volgende generatie stallen aan voldoen.”. Hij erkende wel dat er door het luchtwasserdebacle nu meer overlastgebieden bij zijn gekomen, dat burgers nu een poot hebben om op te staan om daar iets aan te doen. ”En daar is steun van de overheid hard bij nodig.”

Omwonenden verdwijnen naar achtergrond in luchtwasserdebat

De varkenssector krijgt belangrijke een stem in de aanpak van het luchtwasserdebacle. Omwonenden die ten gevolge van dat debacle in de stank zitten, raakten tijdens het debat gisteren in de Tweede Kamer steeds verder op de achtergrond. Staatssecretaris van Veldhoven (D66) liet de kamer weten al druk in overleg te zijn met varkenssector, provincies en gemeenten.

Vaststaat dat de emissiefactoren voor nieuwe aanvragen zo snel mogelijk worden aangepast. De vraag is echter: wat te doen met reeds bestaande combiwassers, die de stank van veehouderijen onvoldoende wegnemen. De varkenssector heeft aangeboden om een plan van aanpak te maken, waarin per geval wordt bekeken wat de problemen zijn. Over het betrekken van omwonenden bij deze aanpak werd tijdens het debat in de Tweede Kamer met geen woord gerept.

In een brief aan de Kamer had Van Veldhoven al wel laten weten dat zij een onafhankelijke commissie *) heeft ingesteld die met oplossingen moet komen voor bestaande situaties. ”Omwonenden, veehouders, gemeenten en andere belanghebbenden zullen worden betrokken bij de uitvoering van de opdracht. Daarnaast heb ik de Commissie gevraagd om een bijdrage te leveren aan een robuust geurbeleid op de langere termijn”, aldus Van Veldhoven. Zij verwacht dat ze in november met de resultaten naar de Kamer kan.

Andere vraag is: wat te doen met lopende aanvragen? Volgens VVD-kamerlid Ziengs verkeren tweehonderd veehouders in onzekerheid. Daarover is de staatssecretaris al in gesprek met provincies en gemeenten. Volgens Van Veldhoven is er een groot verschil tussen een aanvraag die net is ingediend en een vergunningprocedure die al bijna is afgerond. Ook op dit onderdeel werd het belang van omwonenden en een eventuele rol van hen bij dat overleg, niet genoemd.
*) De commissie staat onder leiding van mr. P.J. Biesheuvel, voormalig CDA-politicus en lid van de Tweede Kamer tot 2002, voor 1986 werkzaam bij de Christelijke Boeren- en Tuindersbond, bij de Unie van Waterschappen en de Agrarische Sociale Fondsen. 

Luchtwasserdebacle: al in 2011 rinkelden de alarmbellen

Het luchtwasserdebacle komt niet als verrassing. De rijksoverheid heeft ruim tien jaar geleden een groot risico genomen door de gecombineerde luchtwassers toe te staan en ook nog eens zwaar te subsidiëren. Er waren twijfels, maar er waren ook positieve, Duitse meetrapporten. In 2011 rinkelden de eerste alarmbellen. De varkenssector had de combi-wassers echter nodig voor een onstuitbare schaalvergroting. De falende luchtwassers bleven nog jaren op de lijst van goedgekeurde technieken.

Lees meer

Uden en Boekel gebruiken strengere emissiefactoren voor luchtwassers

De gemeente Uden past strengere emissiefactoren toe bij bedrijven die gebruik maken van falende gecombineerde luchtwassers. De nieuwe emissiefactoren moeten nog officieel worden opgenomen in de zogeheten RAV-lijst. Uden wil daar niet op wachten en is al met twee veehouders in de slag over hun vergunningaanvraag, waarin sprake is van een gecombineerde luchtwasser.

Na een herberekening van de geuremissies op basis van de strengere emissiefactoren kan blijken dat het aantal dieren moet worden aangepast, of dat er andere maatregelen moeten worden getroffen, zoals het dagelijks verwijderen van mest uit de stallen. De strengere emissiefactoren zijn het gevolg van een onderzoek naar gecombineerde luchtwassers. Daaruit bleek dat deze veel minder stank reduceren dan lange tijd is aangenomen.

Wethouder Franko van Lankvelt zegt in het Brabants Dagblad: ,,Toen dit begin april bekend werd, is direct contact opgenomen met twee aanvragers. In een geval leidt dit tot een nieuwe aanvraag op basis van nieuwe cijfers, met de tweede aanvrager zijn we nog in gesprek. Het beperken van de extra geuroverlast voor de omgeving staat daarbij voorop.”

Ook de gemeente Boekel laat varkenshouders die een vergunning willen voor een stal met een gecombineerde luchtwasser nieuwe berekeningen uitvoeren. Daarbij moeten ze de emissiefactoren gebruiken die zijn gebaseerd op de uitkomsten van het onderzoek naar het rendement van deze installaties.

Update 14 juli 2018
De gemeente Gemert-Bakel past de nieuwe emissiefactoren voor gecombineerde luchtwassers toe voordat deze officieel zijn vastgesteld. Twaalf vergunningaanvragen worden opnieuw beoordeeld.