Record aan dwangsommen voor megakippenboer in Friesland

Megakippenboer Tsjep Jorritsma uit het Friese Tzummarum hangt een record aan dwangsommen boven het hoofd als hij niet op zeer korte termijn een groot aantal overtredingen ongedaan maakt. Aan de overtredingen zit een prijskaartje van in totaal €750.000.

Na aanhoudende stankoverlast en langdurig klagen hebben omwonenden het voor elkaar gekregen dat er een grootscheepse inspectie op het bedrijf is uitgevoerd. Daarbij heeft de Friese Uitvoeringsdienst voor Milieu en Omgeving (FUMO) assistentie gekregen van de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). De controleurs hebben zeer ernstige overtredingen vastgesteld, zoals:

  • een overbezetting van de stallen (371.300 vleeskuikens vergund, 406.240 aanwezig),
  • het ontbreken van stuwbakken bij de ventilatoren (noodzakelijk om stankoverlast tegen te gaan),
  • luchtwassers die niet goed functioneren,
  • gebruik van niet-vergunde middelen in de luchtwassers,
  • ammoniakgassen die niet worden gemeten,
  • stank in de hydrolyseput en ammoniakdampen in de hydrolyseloods,
  • gebrekkige registratie beluchting in de stallen,
  • rondslingerend asbest,
  • ondeugdelijke opslag van gevaarlijke stoffen.

Jorritsma had op het moment van de controle aan de Hoarnestreek in Tzummarum elf stallen met vleeskuikens in gebruik, drie biovergistersilo’s, twee warmtekrachtkoppelingsinstallaties en een mestverwerkingsinstallatie. Het bedrijf bevindt zich aan de rand van de Waddenzee, een hoogwaardig natuurgebied. Al in 1996 heeft de megakippenboer een mega-uitstoot van van 13.760 NH3 kg/jr vergund gekregen. Een actuele NB-wet vergunning ontbreekt echter. Ook een overtreding die zo spoedig mogelijk ongedaan moet worden gemaakt, stellen de controleurs in hun verslag vast.

Terwijl in omgevingsvergunningen telkens is aangegeven dat de situatie zal verbeteren en de overlast zal afnemen, klagen omwonenden al geruime tijd over stank- en geluidsoverlast. Ze maken melding van gezondheidsproblemen, zoals longproblemen en hoofdpijn. De ellende begon pas goed toen de eerste biovergister in gebruik werd genomen. De GGD Friesland heeft onlangs een inventarisatie gemaakt van de klachten.

Jorritsma mag graag met enige trots over zijn bedrijf vertellen, zoals in deze video:

Zie verder: De buren van Tsjep Jorritsma

”Zorgvuldige dialoog” blijkt een schijnvertoning

Het lijkt zo mooi: veehouder en omwonenden in Noord-Brabant moeten een zorgvuldige dialoog met elkaar aangaan om een bedrijfsuitbreiding mogelijk te maken. Maar de rechter heeft van dit ”vereiste” nu een lachertje gemaakt. Hij kon ook niet veel anders, want de zorgvuldige dialoog is niets meer en niets minder dan een schijnvertoning, een zoethoudertje voor lastige buren.

De rechtbank van Oost Brabant heeft in een zaak tegen de gemeente Sint Anthonis bepaald dat het voldoende is wanneer omwonenden en veehouder elkaar ontmoeten, er informatie wordt uitgewisseld wordt over het project en omwonenden de gelegenheid krijgen hierop te reageren. Het is niet noodzakelijk dat iedereen in de omgeving daadwerkelijk verschijnt op een dialoogbijeenkomst. Een resultaat (in de vorm van een alternatief of van instemming met het project) is evenmin vereist. Geen enkele inspanningsverplichting dus; de wens om meer maatschappelijk draagvlak te krijgen, is een wassen neus.

De rechtbank deed de uitspraak in een zaak rond een bedrijfsuitbreiding van een varkenshouder. Hij had op 3 juli 2014 zijn plannen voorgelegd en toegelicht aan omwonenden. De omwonenden hebben hiervoor een uitnodiging gehad. Op de voorlichtingsbijeenkomst konden omwonenden reageren op de plannen en in samenspraak de wijze van uitvoering bezien. Dat was voldoende, aldus de rechtbank.

Boeren krijgen zorgplicht in nieuwe Omgevingswet

Boeren krijgen, net als andere bedrijven, in de nieuwe Omgevingswet een zorgplicht. Ze zijn verplicht alle mogelijke maatregelen te treffen om de gezondheid van omwonenden te beschermen. Ze moeten daarbij zogeheten best beschikbare technieken toepassen om de luchtkwaliteit te beschermen en geluidhinder, trillingen, lichthinder en geurhinder te voorkomen of te beperken.

Dit staat in het ontwerp Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL) waarop tot 16 september via internet gereageerd kan worden. Net als op het ontwerp Besluit Kwaliteit Leefomgeving (BKL). Deze twee algemene maatregelen van bestuur worden toegevoegd aan de Omgevingswet die al door de Tweede en Eerste Kamer is aangenomen. De Omgevingswet zal in 2019 worden ingevoerd.

Het BAL bevat de regels die het Rijk stelt aan activiteiten van burgers, bedrijven of overheden in de fysieke leefomgeving. Het besluit beschrijft welke regels gelden, welke ruimte er is om daarvan af te wijken en wanneer een vergunning nodig is.
Het BKL bevat onder meer de inhoudelijke normen die richtinggevend zijn voor gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk.

Beleidsvrijheid
Kenmerkend voor de Omgevingswet is de beleidsruimte die lagere overheden daarbij krijgen. Zij mogen van de normen afwijken. Ze kunnen sturend optreden met aangepaste normen en met maatwerkregels en maatwerkvoorschriften. Die beleidsvrijheid kan twee kanten op werken: in het voordeel van de ondernemer of in het voordeel van omwonenden. Er is een handreiking in de maak voor het toepassen van best beschikbare technieken die geurhinder tegengaan. De handreiking wordt opgesteld in een overleg van het ministerie van I&M, Wageningen Universiteit, agrarische sector, GGD’en, vertegenwoordigers van omgevingsdiensten en gemeenten, Milieufederaties en burgergroeperingen (werkgroep max 5 odeur). Ook is er een handreiking in de maak voor gezondheid en veehouderij.

Maatwerkvoorschriften
Als burgers vinden dat de fysieke leefomgeving onevenredig wordt aangetast door een activiteit, kunnen zij het bevoegd gezag vragen om een maatwerkvoorschrift te stellen. Door het verruimen van de bevoegdheden voor maatwerk in het BAL, neemt ook de mogelijkheid toe om dergelijke verzoeken te doen. De beslissing op dat verzoek is een besluit waartegen bezwaar en beroep mogelijk is.
Burgers moeten geïnformeerd worden over veranderingen in hun leefomgeving. Milieubelastende activiteiten moeten worden gepubliceerd. Dat is nu al zo en dat blijft zo. Een echte verbetering is dat geurverordeningen, waartegen geen bezwaar kan worden gemaakt, straks tot het verleden behoren. Afwijkingen van normen moeten worden opgenomen in een democratisch vast te stellen omgevingsplan, waartegen ook weer bezwaar en beroep mogelijk is.

Geluidsnormen gaan omhoog
Tot 16 september kan iedereen zijn mening geven over het BKL en het BAL. Vooral over de hoogte van de normen valt het nodige te zeggen. Die voor fijnstof gaan niet naar beneden, die voor geur zijn voorlopig (in afwachting van de evaluatie Wet Geurhinder Veehouderij), normen voor endotoxinen ontbreken, die voor geluid gaan omhoog voor het landelijk gebied en rustige woonwijken. Daar gaat voor de nacht 40 dB(A) gelden, terwijl dat nu 30 dB(A) is. Een aanzienlijke verslechtering dus voor de burgers. Via de internetconsultatie kan daartegen geprotesteerd worden. Hieronder vind je een link naar de concept-inbreng van de werkgroep max 5 odeur. Je kunt een reactie plaatsen, dan nemen we die op in ons document.

Klik hier voor het BAL
Klik hier voor het BKL
Inbreng burgerwerkgroep max 5 odeur BKL en BAL (concept)